नमुना बन्दै, सहकारीको कृषि अनुसन्धान केन्द्र 

नमुना बन्दै, सहकारीको कृषि अनुसन्धान केन्द्र  :: Sahakari Akhabar

हामी ब्यवसायीक रुपमा अघि वढेका छौं, २०८० सालसम्म हामी यस केन्द्रलाई कृषि हवको रुपमा विकास गरेर सहकारी मार्फत नमुना काम गरेर देखाउने छौं, सहकारी कानुनको सहजता भएको अवस्थामा 

भक्तपुर । बाँकेको बैजनाथ गाँउपालिका वडा नम्वर १ मा संचालन भइरहेको कृषि अनुसन्धान केन्द्र, उत्पादन सहकारीकालागि पाठशाला भएको छ । २२ बिगाह क्षेत्रफलमा फैलिएको उक्त केन्द्र, सहकारीले संचालन गरेको हो ।

भक्तपुरको शिव शिखर कृषि सहकारीद्धारा संचालन भएको कृषि अनुसन्धान केन्द्र, सहकारीको माध्यामबाट उत्पादन र बजारीकरणको पाठशाला नै भएको छ । ६५ जिल्ला कार्यक्षेत्र रहेको संस्थाले, सहकारी मार्फत उत्पादन, बजारीकरण र कृषि उपज विक्रीवितरण गर्न कृषि अनुसन्धान केन्द्रको स्थापना गरेको हो ।

दुई करोड लागत खर्च भइसकेको अनुसन्धान केन्द्रले कृषकलाई बीउ उत्पानकालागि तालिम दिने, बीउ विजनको अनुसन्धान गर्ने, कृषि उपज उत्पादन, कडक र स्थानीय जातका कुखुरा पालन र माछा तथा विभिन्न जातका बाख्रा पालन गरीरहेको छ । २०८० साल सम्म अनुसन्धान केन्द्रलाई नमुना कृषि पर्यटन क्षेत्र बनाउने लक्ष्यका साथ लागीपरेको संस्थाका क्षेत्रिय प्रवन्धक चेतन न्यौपानेले बताए ।

 

मूल बीउ उत्पादन
संस्थाले उन्नत जातको मूल बीउ उत्पादन गरी राष्ट्रिय बीउ बिजन केन्द्र नेपालगञ्जलाई दिने गरेको छ । संस्थाले २०७३ साल देखि धान, गहुँ र मुग दालको मूल बीउ उत्पादन गरीरहेको छ ।’ 

 

बाख्रा पालन
संस्थाले विभिन्न जातका बाख्रा पालन पनि गरिरहेको छ । एक वर्ष अघि जमुनापारी, सिरोही, तोतापारी र स्थानीय जातका गरी २५० वटा बाख्रा पालनबाट सुरु गरेको संस्थासंग अहिले ३ सय वटा बाख्रा पुगेका छन् । साथै २०८० साल सम्म ५ हजार बाख्रा पुर्याउने र मासु प्रसोधन केन्द्र स्थापना गर्ने लक्ष्य रहेको न्यौपाने बताउँछन् । चरन क्षेत्रको अभावलाई मेट्न सुपरनेफियर जातको घाँसको खेती गरेको छ उनले सुनाए । स्थानीय बजारमा मासुको माग धेरै भएको पनि उनले बताए । बाख्रापालनमा प्राबिधिक अनी पशुरोग विषेशज्ञहरु समयमा पाउन मुस्किल रहेको उनको भनाई छ ।

 

कडकनाथ कुखुरा पालन
संस्थाले २०७५ सालदेखि कडकनाथ जातको कुखुरा पालन गरेको छ । यो कालो जातकोे कुखुरा हो । खसिको भन्दा यसको मासु महंगो भए पनि यसको मासुमा हाई क्यालोरी पाइन्छ, यसको मासु सेवनले धेरै थरी रोगकालागि औषधीको काम गर्ने भएकोले महंगो भएपनि यसको माग धेरै छ । उनले जोडीको ५ हजार रुपैंयामा विक्री हुने गरेको पनि बताए ।

३ वटाबाट सुरु गरेको कडक जातको कुखुरा अहिले फर्ममा ६२ वटा रहेको र ५ सय वटा पुर्याउने लक्ष्य रहेको क्षेत्रिय प्रवन्धक न्यौपानेले बताए । त्यस्तै संस्थाले लोकल कुखुरा पनि पालेको छ । अहिले ६ सयवटा लोकल कुखरा पालन गरिरहेको र यसलाई वृद्धि गर्दै लैजाने उनले बताए । उनले स्थानीय बजार ठूलो भएकोले माग धान्न ब्यवसायको आकार बढाउन लागिएको बताए । साथै संस्थाले खरायो तथा माछा पालनको योजना बनाएको र माछाकालागि पोखरी निर्माण कार्य भइरहेको जानकारी दिए ।

 

कागती र मेवा खेती
संस्थाले साढे तीन बिगाह जग्गामा कागती खेती सुरु गरेको छ । ५ हजार बिरुवा लगाइसकेको उनले जानकारी दिए । त्यसैगरी संस्थाले मेवा खेती पनि सुरु गरेको बताए । उनले भने, सरकारको कुनै सहयोग लिएका छैनौं ।

संहकारीबाट संचालित कृषि अनुसन्धान केन्द्रका मूल बीउ उत्पादनहरु राष्ट्रिय बीउबिजन केन्द्रलाई दिनु पर्ने र उसले भनेको मात्र उत्पादन गर्नु पर्ने भएकोले, सहकारीको पहिचान रहदैन, हामी सहकारीको उत्पादनको पहिचान दिन चाहन्छौं, कानुनी अड्चनका कारण सहकारीले ट्रेडमार्क पाउन सकेको छैन ।

यसमा सरोकारवालाहरुको ध्यान जान नसकेकोमा उनको गुनासो छ । सहकारीले बजार पाउँदा पाउदै पनि खुम्चिनु परेको उनको भनाई छ । सहकारीले बिचौलीयाको अन्त्य गरी सिधै उपभोक्ता संग जोडिन चाहेको हो, तर सहकारी कानुनको अभावमा उत्पादनको पहिचान गुमाउनु परेको छ ।

त्यसैले सहकारीहरु व्यवसायीक रुपमा उत्पादनमा जानसकेका छैनन् । उनले अव धानको मूल बीउ उत्पादनलाई छाडेर सुपर नेफियर घाँस उत्पादन तर्फ संस्थाको ध्यान गएको पनि बताए । उनले भने, यसको उत्पादन लागत पनि सस्तो, आम्दानी पनि हुने र यो घाँस पशुहरुकोलागि अती उपयोगी भएकोले संस्थाले यसको सुरुवात गरिसकेको छ ।

हामी ब्यवसायीक रुपमा अघि वढेका छौं, २०८० सालसम्म हामी यस केन्द्रलाई कृषि हवको रुपमा विकास गरेर सहकारी मार्फत नमुना काम गरेर देखाउने छौं, सहकारी कानुनको सहजता भएको अवस्थामा । 




Leave a comment